8 pytań dotyczących pierwszej pomocy w miejscu pracy
Uwaga: Poniższe informacje oparte są na dyrektywach europejskich i ogólnie uznanych normach bezpieczeństwa. Należy pamiętać, że w każdym kraju obowiązują przepisy i normy krajowe. Aby uzyskać więcej informacji, prosimy skontaktować się z lokalnym właściwym organem ds. bezpieczeństwa i higieny pracy lub stowarzyszeniem branżowym.
Pomimo wszelkich działań zapobiegawczych nie można nigdy całkowicie wyeliminować wypadków przy pracy. Dlatego tym ważniejsza jest umiejętność szybkiego reagowania w nagłych wypadkach. Co jednak oznacza „pierwsza pomoc“ w kontekście miejsca pracy – i jak można dopilnować, by była ona cały czas zagwarantowana?
W tym poradniku podpowiadamy, na co zwrócić uwagę, jeśli chodzi o pierwszą pomoc w firmie, jakie przepisy europejskie mają zastosowanie i jakich produktów potrzeba do udzielania pierwszej pomocy pracownikom.
Jakie są obowiązujące przepisy?
Organizacja pierwszej pomocy w miejscu pracy jest jednym z podstawowych obowiązków każdego pracodawcy. Na szczeblu europejskim obowiązek ten wynika zwłaszcza z dyrektywy ramowej 89/391/EWG w sprawie bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy.
Pracodawca zobowiązany jest zatem do:
- podejmowania odpowiednich środków w celu zapobiegania wypadkom przy pracy,
- zapewnienia w nagłych wypadkach pierwszej pomocy, możliwości zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
- zapewnienia wykwalifikowanego personelu i niezbędnego sprzętu,
- regularnego informowania pracowników o działaniach w nagłych wypadkach.
Praktyczne wdrożenie i szczegółowe wymogi są regulowane przez przepisy krajowe, które stanowią doprecyzowanie wymogów UE.
Na co należy zwracać uwagę w przypadku przyborów do pierwszej pomocy?
Przybory do pierwszej pomocy obejmują apteczki podręczne, szafki na środki opatrunkowe i mobilne apteczki pierwszej pomocy. Wybór wersji odpowiedniej dla danej firmy zależy od środowiska pracy i potencjalnych zagrożeń.
- Apteczka podręczna: kompaktowa, może być używana w szafkach lub pojazdach
- Szafka na środki opatrunkowe: zamontowana na stałe i oznakowana w widoczny sposób
- Apteczka pierwszej pomocy: przenośna, z możliwością łączenia z uchwytem ściennym
Przybory muszą być łatwo dostępne, kompletne i regularnie sprawdzane. Należy upewnić się, że w obiegu nie znajdują się produkty przeterminowane lub uszkodzone.
Dobrą praktyką jest dokumentowanie wszystkich przypadków pierwszej pomocy, na przykład w książce pierwszej pomocy. Zapisy te pomagają analizować przyczyny wypadków i optymalizować środki bezpieczeństwa w firmie.
Jaka ilość przyborów do pierwszej pomocy jest niezbędna?
Wymagana ilość zależy od rodzaju działalności, wielkości firmy i oceny ryzyka.
Pomocne są tutaj ogólnoeuropejskie normy dotyczące materiałów do wyposażenia apteczki, takie jak:
- DIN 13157 (mała apteczka pierwszej pomocy)
- DIN 13169 (duża apteczka pierwszej pomocy)
Duża apteczka pierwszej pomocy zawiera około dwa razy więcej materiałów niż mniejszy model. Wiele krajów UE uznaje te normy DIN lub porównywalne normy EN.
Zgodnie z ogólną zasadą:
- W firmach administracyjnych i handlowych na maksymalnie 50 pracowników wystarcza zwykle mała apteczka pierwszej pomocy.
- Większe lub dodatkowe apteczki są wymagane w zakładach produkcyjnych, rzemieślniczych lub na placach budowy, często na 10 – 20 osób.
W precyzyjnym określeniu odpowiedniego wyposażenia pomaga ocena ryzyka.
Czy istnieją przepisy dotyczące terminów przydatności przyborów do pierwszej pomocy?
Sterylnie zapakowane produkty, takie jak kompresy lub opatrunki, mają datę minimalnej trwałości. Po upływie tego terminu nie wolno ich używać, ponieważ nie można już zagwarantować ich sterylności lub właściwego działania (np. siły klejenia). Produkty niesterylne, takie jak chusty trójkątne lub koce ratunkowe, należy wymieniać dopiero po użyciu.
Regularny plan uzupełniania i odnawiania zapasu materiałów pozwala dopilnować, by wszystkie przybory do pierwszej pomocy były w terminie ważności i gotowe do użycia.
Czy istnieją specjalne wymagania dla określonych grup zawodowych?
Ryzyko obrażeń różni się znacznie w zależności od branży. Drobne skaleczenia lub upadki zdarzają się zwykle w biurze, z kolei do poważnych obrażeń może dojść w przemyśle lub na placach budowy.
Na potrzeby różnych dziedzin działalności dostępne jest branżowe wyposażenie pierwszej pomocy, które wykracza poza standardową zawartość i obejmuje np:
- Butelki z płynem do przemywania oczu do zakładów chemicznych lub warsztatów
- Spraye chłodzące, maski oddechowe lub worki replantacyjne w środowiskach produkcyjnych
- Specjalne zestawy do pojazdów do mobilnych stanowisk pracy lub firm logistycznych
W zależności od potrzeb apteczki można rozbudowywać w sposób modułowy.
Na co należy zwracać uwagę podczas transportu rannych?
Istotne jest, aby transport rannych na terenie firmy odbywał się w sposób delikatny, bezpieczny i prawidłowy. W tym celu stosuje się na przykład przenośne systemy ratunkowe:
- Nosze ratunkowe i nosze składane
- Nosze podbierakowe do ograniczonych przestrzeni
- Nosze koszowe do trudnego terenu lub na placach budowy
Czy w każdej firmie należy zapewnić punkt udzielania pierwszej pomocy?
Punkt udzielania pierwszej pomocy jest zalecany w firmach z dużą liczbą pracowników lub w takich, gdzie stwierdza się zwiększone ryzyko wypadków.
Pomieszczenie to służy do zapewnienia tymczasowej opieki i odpoczynku osobom poszkodowanym. W wielu krajach wymagania dotyczące rozmiaru, wyposażenia i oznakowania są zgodne z normą EN ISO 7010 (oznakowanie bezpieczeństwa) i krajowymi wytycznymi dotyczącymi miejsca pracy.
Przykłady wyposażenia:
- Leżanka dla pacjenta
- Umywalka
- Apteczka pierwszej pomocy
- Telefon alarmowy lub środki komunikacji
Jakie inne przybory mogą być przydatne w udzielaniu pierwszej pomocy?
W zależności od ryzyka uratować życie lub zminimalizować obrażenia mogą dodatkowe produkty, np.:
- Butelki z płynem do płukania oczu lub natryski do ciała
- Gaśnice
- Zestaw ratunkowy na wypadek oparzeń chemicznych
- Nóż z zabezpieczeniem do szybkiego uwalniania ludzi
Warto pamiętać, że kluczowe znaczenie ma także oznakowanie i dostępność wszystkich przyborów pierwszej pomocy – w nagłych wypadkach liczy się każda sekunda.