Osłony przed uderzeniami i zderzaki.
W środowiskach magazynowych, produkcyjnych i logistycznych urządzenia transportowe, wózki widłowe i pojazdy transportowe poruszają się codziennie w ograniczonych przestrzeniach. Tam, gdzie spotykają się ludzie, maszyny i pojazdy, wzrasta ryzyko kolizji – a to z kolei powoduje kosztowne uszkodzenia mienia, przestoje w produkcji, a nawet obrażenia ciała. Osłony przed uderzeniami i zderzaki mają decydujący wpływ na bezpieczeństwo pracy. Nie tylko chronią budynki, regały i maszyny, lecz także zapewniają przejrzyste sterowanie ruchem i lepszą orientację w zakładzie.
Niniejszy poradnik zawiera przegląd sposobów działania, możliwych zastosowań i rozwiązań systemowych w zakresie osłon przed uderzeniami, zderzaków oraz osłon krawędzi i powierzchni – i pomaga znaleźć rozwiązanie dopasowane do Państwa potrzeb.
Czym są osłony przed uderzeniami i zderzaki?
Osłony przed uderzeniami i zderzaki to strukturalne systemy ochrony, które stosuje się zwłaszcza tam, gdzie istnieje ryzyko kolizji, i które chronią budynki, instalacje i ludzi przed uszkodzeniami na skutek kolizji. Stosowane są solidne systemy ze stali, z ocynkowanego ogniowo metalu lub z elastycznych kompozytów polimerowych. Wykorzystuje się je zwłaszcza w środowiskach przemysłowych, gdzie pojazdy regularnie przejeżdżają lub manewrują obok stałych instalacji.
Systemy te pochłaniają lub rozkładają siły uderzenia, aby w razie nieuniknionej kolizji zminimalizować uszkodzenia. W zależności od konstrukcji – słupki, pałąki, poprzeczki, profile – mogą być stosowane zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków.
- Osłona przed uderzeniami odnosi się do solidnych urządzeń ochronnych, które przechwytują i biorą na siebie uszkodzenia spowodowane uderzeniem lub kolizją.
- Zderzaki to element osłony przed uderzeniami; stosuje się je zwłaszcza tam, gdzie pojazdy mogą uderzyć w delikatne konstrukcje.
- Systemy osłony krawędzi i powierzchni uzupełniają powyższe rozwiązania, chroniąc ostre krawędzie, narożniki lub wrażliwe powierzchnie.
Systemy te mają razem wspólny cel: zminimalizować szkody, zwiększyć bezpieczeństwo i zapewnić długofalową ochronę procesów operacyjnych.
Jak działają systemy osłony przed uderzeniami w przypadku kolizji?
W sytuacji awaryjnej systemy osłony przed uderzeniami spełniają kluczowe zadanie: pochłaniają siły generowane przez kolizję i w kontrolowany sposób je rozpraszają. W zależności od wersji odbywa się to na różne sposoby:
- Sztywne systemy ze stali wytrzymują duże siły i zapobiegają wjechaniu pojazdów w regały, maszyny lub konstrukcje budynków.
- Elastyczne systemy osłony przed uderzeniami, wykonane z tworzywa sztucznego lub materiałów polimerowych, uginają się pod siłą uderzenia, pochłaniają energię, a następnie wracają do pozycji wyjściowej. Zmniejsza to uszkodzenia zarówno samej osłony, jak i pojazdu.
Rozwiązania chroniące przed uderzeniami pełnią także ważną funkcję ostrzegawczą i orientacyjną. Dobrze widoczne kolory sygnałowe – zazwyczaj żółty i czarny – sprawiają, że strefy zagrożenia są odpowiednio wcześnie widoczne, a także wspierają bezpieczne sterowanie ruchem.
Rozwiązania modułowe pozwalają w razie potrzeby na łatwą rozbudowę systemu lub na jego modyfikację w przypadku zmiany wymagań.
Jakie są rodzaje osłony przed uderzeniami?
Słupki zabezpieczające
idealne do bram, słupów, budynków i hal
Zderzaki narożne
obowiązkowe w przypadku ochrony regałów
Barierki ochronne
do maszyn, przejść lub dróg komunikacyjnych
Poprzeczki ochronne i słupki
możliwość modułowego łączenia, idealne do oddzielenia dróg
Elastyczne urządzenia chroniące przed uderzeniami
na bazie polimerów, niemal bezobsługowe
Profile ostrzegawcze i ochronne
do ścian, przejść, drzwi, instalacji
Możliwe zastosowania osłon przed uderzeniami i zderzaków
Ochrona regałów i instalacji magazynowych
W magazynach i centrach logistycznych systemy regałowe uchodzą za jedne z najbardziej wrażliwych i jednocześnie najdroższych instalacji. Nawet niewielkie uszkodzenie w wyniku kolizji może negatywnie wpłynąć na statykę i doprowadzić do szkód następczych. Zderzaki narożne, barierki ochronne i słupki zabezpieczające chronią narożniki regałów, wsporniki i przejścia oraz dbają o to, by kolizje z wózkami widłowymi lub paletowymi nie zagroziły nośności regałów.
W Unii Europejskiej bezpieczeństwo regałów i instalacji magazynowych regulują różne dyrektywy i normy europejskie. Decydujące znaczenie mają zwłaszcza wymagania dyrektywy UE 89/391/EWG w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz specyfikacje techniczne normy DIN EN 15635 „Stalowe statyczne systemy składowania – zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania“, która jest stosowana w całej Europie. Norma ta zaleca m.in. stosowanie zabezpieczeń antykolizyjnych w szczególnie niebezpiecznych obszarach, takich jak narożniki i przejścia. Zabezpieczenia powinny mieć odpowiedni kształt i wymiar oraz wyraźne oznakowanie (np. kolorem żółto-czarnym), aby zapobiec uszkodzeniu wsporników regałów. Ponadto przewidziane są regularne kontrole instalacji regałowych przez wykwalifikowany personel w celu wczesnego zidentyfikowania uszkodzeń i zapewnienia długofalowego bezpieczeństwa operacyjnego.
Zabezpieczanie maszyn i obszarów produkcyjnych
Instalacje produkcyjne są często kosztowne i wrażliwe. Przestoje spowodowane uszkodzeniami mają bezpośredni wpływ na wydajność i zdolność dostaw. Rozwiązania chroniące przed uderzeniami zabezpieczają maszyny, szafy sterownicze i przenośniki przed niezamierzonymi kolizjami. Elastyczne systemy ochrony oferują dodatkową korzyść zwłaszcza w obszarach o dużym natężeniu ruchu, ponieważ pozostają sprawne nawet po wielokrotnych kolizjach.
Ochrona konstrukcji budynków
Kolumny, ściany, bramy lub rampy załadunkowe to klasyczne punkty narażone na kolizje – zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków. Słupki zabezpieczające, barierki ochronne i zderzaki do kolumn chronią konstrukcje budynków przed kosztownymi uszkodzeniami i wydłużają ich żywotność. Do użytku na zewnątrz nadają się zwłaszcza ocynkowane ogniowo i powlekane systemy, które są trwale odporne na warunki pogodowe.
Osłony odgradzające zabezpieczają wyłączone z ruchu strefy otwierania bram, a tym samym zapobiegają uszkodzeniom. Belki alarmowe zapobiegają kolizjom z konstrukcjami nadziemnymi oraz z systemami natryskowymi i wentylacyjnymi.
Drogi komunikacyjne, podział i ochrona pracowników
Aby zapobiegać wypadkom w środowisku przemysłowym, pracodawcy zobowiązani są – na mocy przepisów BHP dotyczących zapobiegania wypadkom (DGUV nr 1) – do podjęcia określonych środków w celu zapobiegania wypadkom przy pracy, chorobom zawodowym i związanym z pracą zagrożeniom dla zdrowia. Przepisy te to centralny element bezpieczeństwa i higieny pracy w Niemczech, mający zastosowanie do wszystkich sektorów.
Istotnym elementem bezpieczeństwa pracy jest tutaj jasno zorganizowana koncepcja ruchu. Osłony przed uderzeniami i poręcze systemowe pomagają oddzielić drogi komunikacyjne dla pojazdów i pieszych, zabezpieczyć obszary robocze i w ukierunkowany sposób chronić ludzi. Połączenie systemów barierek, słupków i zderzaków tworzy przejrzyste struktury i w trwały sposób zmniejsza ryzyko wypadków.
Systemy osłony krawędzi i powierzchni
Profile zderzakowe ostrzegają dzięki barwnemu oznaczeniu przed potencjalnym zagrożeniem przy krawędziach, uskokach i przeszkodach, a w razie upadku łagodzą obrażenia i uszkodzenia. Profile można stosować niemal wszędzie, np. na wewnątrzzakładowych drogach transportowych, przy maszynach, pojazdach, a nawet przy ścianach, przejściach i drzwiach wewnątrz i na zewnątrz budynków.
Są one elastyczne w zastosowaniu i dostępne w wielu różnych kształtach i wymiarach. Oznacza to, że nawet kręte krawędzie są niezawodnie chronione.
Porównanie materiałów: stal czy tworzywo sztuczne?
Systemy wykonane ze stali lub tworzywa sztucznego różnią się znacznie pod względem funkcji, zachowania podczas kolizji i kosztów cyklu życia:
Stalowa osłona przed uderzeniami charakteryzuje się dużą stabilnością i odpornością. Ma efekt blokujący: w razie kolizji pojazd zostaje gwałtownie zatrzymany, ale energia uderzenia jest przenoszona bezpośrednio na podłoże, mocowania i pojazd. Stal jest zatem odpowiednia zwłaszcza do obszarów, gdzie do uderzeń dochodzi rzadko, ale są one bardzo silne, lub gdzie pracują bardzo ciężkie pojazdy; mowa tu np. o obszarach zewnętrznych lub o maszynach wysokiego ryzyka. Wadą tego rozwiązania jest jednak duży ciężar własny i skomplikowany proces montażu. Kolizje często skutkują wygiętymi profilami, uszkodzonymi kotwami podłogowymi lub uszkodzeniami betonu, co może prowadzić do konieczności napraw, wymiany i przerw w pracy. Istnieje również zwiększone ryzyko obrażeń ze względu na sztywną konstrukcję i możliwe odkształcenia o ostrych krawędziach.
Systemy osłony przed uderzeniami wykonane z tworzywa sztucznego są oparte na elastycznych materiałach polimerowych i działają na zasadzie pochłaniania energii. W razie uderzenia ustępują w kontrolowany sposób, pochłaniają energię, a następnie wracają do swojego pierwotnego kształtu. W znacznym stopniu chroni to pojazdy, podłoża i mocowania. Systemy z tworzyw sztucznych są lżejsze, łatwiejsze w montażu i zazwyczaj wiążą się z niższymi kosztami eksploatacji, ponieważ po kolizji często pozostają sprawne. Nadają się zwłaszcza do obszarów wewnętrznych, po których często jeżdżą wózki widłowe lub zestawy transportowe. W przypadku ekstremalnych obciążeń punktowych tworzywa sztuczne nie zapewniają jednak takiego efektu blokowania jak stal.
Podsumowując, stal zapewnia maksymalny efekt blokowania przy ekstremalnych obciążeniach, natomiast tworzywo sztuczne imponuje pochłanianiem energii, bezpieczeństwem pracy i niskimi kosztami cyklu życia. Można również połączyć oba te materiały, np. stalowe słupki z poprzeczkami z tworzywa sztucznego. Takie hybrydowe rozwiązania łączą dużą stabilność stali z elastycznością tworzywa sztucznego.
Wybór materiału należy zatem zawsze dostosować do danego scenariusza zastosowania. To, które rozwiązanie jest odpowiednie dla danej firmy, zależy od częstotliwości ruchu, rodzaju pojazdu i wymagań w zakresie ochrony.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Jaka jest różnica między osłoną przed uderzeniami a zderzakiem?
W przypadku osłon przed uderzeniami mowa jest o nadrzędnej ochronie przed kolizjami. Zderzaki są zaprojektowane specjalnie z myślą o ochronie w razie kontaktu z pojazdem.
Kiedy osłony przed uderzeniami są obowiązkowe?
Ochrona taka jest obowiązkowa w obszarach, w których regały mogą zostać uderzone przez urządzenia transportowe lub w których ludzie mogą być narażeni na niebezpieczeństwo. W Europie reguluje to dyrektywa UE 89/391/EWG w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz europejska norma EN 15635 dotycząca stalowych statycznych systemów składowania. Ponadto europejskie przepisy BHP wymagają od firm minimalizowania ryzyka dla pracowników i instalacji magazynowych poprzez podejmowanie odpowiednich środków ochronnych i przeprowadzanie oceny ryzyka.
Czy osłony przed uderzeniami można stosować na obszarach zewnętrznych?
Wykonane ze stali osłony przed uderzeniami są odporne na warunki pogodowe, solidne, trwałe i zazwyczaj ocynkowane ogniowo lub lakierowane proszkowo, dzięki czemu nadają się do użytku na zewnątrz. Na obszarach zewnętrznych można jednak używać także produktów wykonanych z odpornego na promieniowanie UV i warunki pogodowe litego tworzywa sztucznego.
Stal czy tworzywo sztuczne – co jest lepsze?
Wybór materiału zależy od obszaru zastosowania. Oba te materiały mają swoje mocne strony w określonych środowiskach:
- Stal jest odpowiednia zwłaszcza do obszarów, gdzie należy spodziewać się rzadkich, ale bardzo silnych uderzeń lub gdzie poruszają się bardzo ciężkie pojazdy.
- Tworzywo sztuczne jest korzystnym wyborem, jeśli istnieje prawdopodobieństwo powtarzających się kolizji o mniejszej energii uderzenia.
- Rozwiązania hybrydowe łączą oba te materiały poprzez połączenie mocnych słupków stalowych z elastycznymi poprzeczkami.
Bezpieczeństwo, które się opłaca
Osłony przed uderzeniami i zderzaki są istotną częścią nowoczesnego bezpieczeństwa pracy. Chronią pracowników, wyposażenie zakładu i pojazdy, zmniejszają koszty napraw i zapewniają płynność procesów. Dzięki odpowiedniemu połączeniu systemów ochrony można stworzyć bezpieczne, uporządkowane i ekonomiczne środowisko pracy.
Aby uzyskać dodatkowe informacje na temat odporności na uderzenia i stosowania barier ochronnych, zachęcamy również do zapoznania się z wytycznymi BS PAS 13:2017. Jest to uznawany na całym świecie, opublikowany przez BSI (British Standards Institution) kodeks postępowania, który określa normy dla przemysłowych barier ochronnych w zarządzaniu ruchem w środowiskach pracy. Ma on na celu ochronę pieszych przed pojazdami, standaryzację testów zderzeniowych i minimalizację ryzyka, a także zawiera zalecenia dotyczące stosowania osłon przed uderzeniami oraz informacje na temat znormalizowanych procedur testowych.
Zachęcamy do kontaktu!
W razie dodatkowych pytań jesteśmy do Państwa dyspozycji.