Zwiększenie produktywności dzięki odpowiedniemu oświetleniu

Oświetlenie stanowiska pracy to znacznie więcej niż zwykłe oświetlenie obszaru roboczego. Odpowiednie oświetlenie ma decydujący wpływ na koncentrację, wydajność, bezpieczeństwo i samopoczucie pracowników. Zwłaszcza na produkcji, w logistyce, warsztatach i magazynach koncepcje oświetleniowe muszą spełniać zarówno wymagania ergonomiczne, jak i prawne. Nowoczesne systemy LED mogą również znacznie obniżyć koszty energii. W tym poradniku wyjaśniamy, jakie czynniki są ważne przy projektowaniu oświetlenia stanowisk pracy zgodnego z normami, jaką rolę odgrywa zadanie wzrokowe oraz jakie rozwiązania oświetleniowe są odpowiednie do różnych zastosowań.

Oświetlenie stanowiska pracy nie służy wyłącznie temu, by coś było widać. Światło oddziałuje na człowieka na wiele sposobów: reguluje rytm dobowy, wspomaga ważne funkcje organizmu oraz wpływa na emocje, samopoczucie i wydajność. Dlatego też światło uznaje się obecnie za ważny czynnik wpływający na produktywność w miejscu pracy.

Podczas projektowania nowoczesnego oświetlenia stanowisk pracy należy uwzględnić te zależności. Chodzi nie tylko zapewnienie odpowiedniej jasności, lecz także dostosowanie oświetlenia do potrzeb pracowników i wykonywanych przez nich zadań.

Jak duży wpływ na wydajność pracy może mieć oświetlenie, pokazuje badanie „LightWork – akceptacja przez użytkowników i efektywność energetyczna oświetlenia LED na stanowisku pracy umysłowej“ przeprowadzone przez instytut Fraunhofer IAO.

Tak zwane zadanie wzrokowe określa wymagania wizualne związane z daną czynnością. Na zadanie to wpływają różne czynniki:

Im bardziej wymagające jest zadanie wzrokowe, tym wyższy musi być poziom oświetlenia.

Profesjonalne oświetlenie stanowiska pracy zaczyna się od analizy danego zadania wzrokowego i wymaganego natężenia oświetlenia. Różnorodne wymagania poszczególnych stanowisk pracy często można spełnić już dzięki oświetleniu ogólnemu o stałym rozmieszczeniu, dostosowanemu do konkretnego stanowiska. Jeśli rozmieszczenie maszyn, stołów warsztatowych lub stanowisk pracy ma pozostać elastyczne, nowoczesne i modułowe systemy oświetleniowe stanowią niezwykle ekonomiczne rozwiązanie. Umożliwiają one dostosowanie oświetlenia do zmieniających się procesów roboczych i produkcyjnych zgodnie z aktualnymi potrzebami.

W przypadku wymagających czynności samo oświetlenie ogólne często nie wystarcza. Zwłaszcza podczas precyzyjnych prac wymagających dbałości o szczegóły, w trakcie kontroli jakości lub montażu drobnych elementów konieczne jest zapewnienie większego natężenia oświetlenia. W takich sytuacjach należy zastosować dodatkowe źródła światła, aby w sposób ukierunkowany wspomóc wzrok.

Aby zapewnić optymalne zaprojektowanie oświetlenia, od samego początku należy uwzględnić dostępne światło dzienne. Lampy powinny być montowane w miarę możliwości równolegle do linii okien, tak aby skutecznie uzupełniały naturalny dopływ światła. Pracownicy również powinni kierować swój wzrok równolegle do okna, natomiast stanowiska pracy najlepiej rozmieszczać pod kątem prostym do powierzchni okna. Niezwykle ważne jest to, by światło padało z boku. Dlatego lampy należy montować w niewielkim przesunięciu względem powierzchni roboczych. Dzięki temu narzędzia, maszyny i obrabiane elementy są równomiernie oświetlone, a uciążliwe cienie – minimalizowane. Należy także zadbać o to, aby na błyszczących powierzchniach maszyn, skalach lub obrabianych elementach nie powstawały odbicia, które utrudniają widzenie lub zakłócają koncentrację.

Nowoczesne oświetlenie stanowiska pracy z diodami LED oferuje liczne zalety. Zmniejsza zużycie energii, obniża koszty eksploatacji w dłuższej perspektywie, a także zapewnia wysoką jakość światła. Odbłyśniki lustrzane i nowoczesne systemy kierowania światłem umożliwiają precyzyjne i nieoślepiające oświetlenie obszaru roboczego. Dzięki temu odciąża się wzrok i sprzyja skupieniu podczas pracy.

Podczas kontroli powierzchni szczególne znaczenie ma sposób padania światła. Dodatkowe źródła światła należy ustawić tak, aby światło padało na obrabiany element pod kątem, celowo tworząc wyraźniejsze cienie. Dzięki temu zadrapania, nierówności i inne wady powierzchni stają się widoczne nawet na materiałach matowych.

Oprócz produktywności kluczową rolę w oświetleniu stanowisk pracy odgrywa bezpieczeństwo. W warsztatach, halach produkcyjnych czy magazynach często występują pyły, wióry, wilgoć, rozpryski wody i opary chemiczne. W takich warunkach należy stosować lampy o odpowiednim stopniu ochrony. Często stosowany jest zwłaszcza stopień ochrony IP65.

Ważne: W przypadku stosowania lakierów, klejów lub rozpuszczalników często wymagane jest stosowanie lamp chronionych przed wybuchem. Nowoczesne lampy LED mają dodatkowo tę zaletę, że znacznie mniej się nagrzewają, co zwiększa bezpieczeństwo eksploatacji.